Dlaczego przygotowanie zaczyna się od ridera i stage planu?

Scena powinna być przygotowywana na podstawie aktualnego ridera, input listy i stage planu, ponieważ te dokumenty określają zarówno układ fizyczny, jak i potrzeby sygnałowe zespołu.

Stage plan pokazuje:

• pozycje muzyków,
• backline,
• wedge,
• risery,
• DI-boxy,
• najważniejsze punkty zasilania.

Input lista z kolei mówi:

• jakie źródła mają zostać podłączone,
• ile potrzeba kanałów,
• gdzie potrzebne są mikrofony,
• gdzie DI,
• jakie statywy przygotować.

To dwa różne dokumenty i nie należy ich ze sobą mylić. Szczegółowo opisuje to materiał jak przygotować input listę i stage plan przed koncertem.

Jeżeli stage plan pokazuje dwa stanowiska klawiszowe po stage left, a input lista zawiera cztery kanały Keys, technik może wcześniej przygotować dwa stereo DI, odpowiednie przewody i wejścia stageboxa właśnie w tej części sceny.

Bez dokumentacji robiłby to dopiero po przyjeździe muzyków. 

Jak rozplanować scenę przed rozpoczęciem patchowania?

Najpierw należy rozmieścić główne elementy sceny, a dopiero później prowadzić patch i przewody. W przeciwnym razie łatwo stworzyć trasę kablową, która po ustawieniu perkusji, wzmacniaczy i riserów okaże się niepraktyczna.

Dobra kolejność pracy wygląda zwykle tak:

1. wyznaczenie pozycji scenicznych,
2. ustawienie riserów,
3. ustawienie backline'u,
4. rozmieszczenie monitorów,
5. ustawienie stageboxów,
6. przygotowanie zasilania,
7. prowadzenie przewodów sygnałowych,
8. ustawienie mikrofonów i DI.

Przed rozpoczęciem dobrze także zaznaczyć:

• stage left,
• stage right,
• środek sceny,
• główne ciągi komunikacyjne,
• miejsce monitor world,
• przejścia za backline'em.

Jeżeli scena jest niewielka, szczególnego znaczenia nabiera przestrzeń potrzebna do bezpiecznego chodzenia. Kabel położony tam, gdzie później muzycy będą wchodzić na scenę, prawie zawsze będzie wymagał poprawki.

Najpierw geometria sceny, potem okablowanie.

Gdzie ustawić backline i risery?

Backline i risery powinny zostać ustawione zgodnie ze stage planem, ale z uwzględnieniem rzeczywistych wymiarów sceny i bezpiecznych przejść.

Najczęściej przygotowuje się:

• zestaw perkusyjny,
• wzmacniacze gitarowe,
• wzmacniacz basowy,
• klawisze,
• racki,
• playback,
• riser perkusyjny,
• ewentualne risery dla innych sekcji.

Jeżeli rider określa konkretne wymiary risera, trzeba je zachować. Sam zapis „drum riser” nie wystarcza do poprawnego przygotowania, jeśli nie wiadomo, czy zespół potrzebuje niewielkiego podestu, czy rozbudowanej platformy mieszczącej cały zestaw wraz z hardware'em.

Backline warto ustawić tak, aby:

• nie blokował przejść,
• nie zasłaniał stageboxów,
• pozostawiał miejsce na mikrofony i statywy,
• umożliwiał szybki changeover.

Wzmacniacz gitarowy ustawiony idealnie według rysunku, ale całkowicie blokujący dostęp do patcha, może utrudnić pracę bardziej niż niewielkie przesunięcie uzgodnione z ekipą.

Jak przygotować stageboxy i patch?

Stageboxy powinny znaleźć się możliwie blisko grup źródeł, które obsługują, ale jednocześnie w miejscach chronionych przed przypadkowym kopnięciem, zalaniem czy blokowaniem przejścia.

Przy większej scenie często wygodnie dzieli się wejścia na strefy, np.:

• stage left,
• stage right,
• drums,
• downstage.

Nie oznacza to, że każda realizacja wymaga kilku stageboxów. Wszystko zależy od architektury systemu.

Patch powinien być przygotowany na podstawie input listy. Warto wcześniej ustalić:

• fizyczne wejście,
• numer kanału,
• nazwę źródła,
• FOH,
• MON,
• ewentualny split.

Przykład:

Stagebox A / Input 5 → Bass DI → CH 11 FOH / CH 11 MON

Przy osobnych FOH i monitorach trzeba sprawdzić, czy wykorzystywany jest split analogowy, split cyfrowy czy wspólny stagebox.

To element szerszego procesu przygotowania nagłośnienia koncertu zgodnie z riderem technicznym zespołu.

Jak prowadzić przewody sygnałowe na scenie?

Przewody sygnałowe powinny tworzyć możliwie krótkie, logiczne i czytelne trasy, które nie przecinają przypadkowo głównych przejść.

Najlepiej grupować je według stref i źródeł.

Przykładowo przewody z perkusji mogą zostać zebrane w jeden uporządkowany loom prowadzący do stageboxa zamiast rozchodzić się w kilku kierunkach przez pół sceny.

Przy prowadzeniu kabli warto unikać:

• przypadkowych pętli,
• naprężenia przewodów,
• wiszących odcinków,
• prowadzenia przez miejsca ruchu muzyków,
• niepotrzebnego krzyżowania przejść.

Jeżeli kabel musi przeciąć ciąg komunikacyjny, trzeba go właściwie zabezpieczyć.

Dobrą praktyką jest również pozostawienie niewielkiego, kontrolowanego zapasu przy źródle. Kabel napięty „na styk” może zostać wyrwany przy przesunięciu statywu lub instrumentu.

Z drugiej strony kilka metrów przypadkowo zwiniętego przewodu leżącego przy mikrofonie tworzy bałagan i potencjalne zagrożenie.

Jak przygotować zasilanie?

Zasilanie sceniczne powinno zostać zaplanowane zgodnie z potrzebami zespołu i infrastruktury technicznej, a nie budowane z przypadkowych przedłużaczy dostępnych na miejscu.

Rozmieszczenie punktów zasilających

Stage plan może wskazywać potrzebne punkty przy:

• pedalboardach,
• klawiszach,
• wzmacniaczach,
• komputerach,
• playbacku,
• rackach IEM,
• urządzeniach dodatkowych.

Jeżeli wiadomo, że gitarzysta ma pedalboard i wzmacniacz na stage right, punkt zasilania powinien znaleźć się właśnie tam, zamiast prowadzić przypadkowy przedłużacz przez środek sceny.

Warto przygotować punkty tak, aby muzycy mogli podłączyć sprzęt bez konieczności samodzielnego „szukania prądu”.

Oddzielenie infrastruktury technicznej od przypadkowych przyłączy

Zasilanie systemów technicznych powinno być traktowane jako część zaplanowanej infrastruktury.

Nie należy zakładać, że dowolne gniazdko w ścianie jest automatycznie właściwym źródłem dla:

• backline'u,
• audio,
• IEM,
• komputerów,
• urządzeń scenicznych.

Szczególnie przy większej produkcji zasilanie PA, światła, video i backline'u powinno być planowane jako całość przez odpowiedzialne osoby techniczne.

Organizator nie powinien samodzielnie „dopinać jeszcze jednej listwy”, jeśli nie zna obciążenia i układu instalacji.

Jak przygotować mikrofony, DI i statywy?

Mikrofony, DI-boxy i statywy najlepiej przygotować według input listy jeszcze przed przyjazdem wykonawców.

Technik może wcześniej ułożyć zestawy dla poszczególnych źródeł:

• mikrofon,
• odpowiedni statyw lub clamp,
• przewód,
• oznaczenie kanału.

Przykład:

CH 1 Kick – mic – short stand

CH 2 Snare Top – mic – clamp

CH 11 Bass – DI

CH 17 Vocal – handheld – straight stand

To znacznie przyspiesza dalszą pracę.

Przy DI trzeba sprawdzić:

• mono lub stereo,
• aktywny czy pasywny,
• czy wymaga zasilania,
• jakie złącze ma źródło.

Jeżeli rider wymaga konkretnego modelu mikrofonu albo DI, warto wcześniej sprawdzić, czy jest dostępny i czy ewentualny zamiennik został zaakceptowany.

Nie powinno się podejmować takich decyzji dopiero podczas line checku.

Jak ustawić wedge i pozostały monitoring sceniczny?

Wedge powinny zostać ustawione zgodnie ze stage planem i przypisane do właściwych miksów.

Nie wystarczy ustawić odpowiedniej liczby monitorów. Trzeba wiedzieć:

• który monitor należy do którego wykonawcy,
• które wedge pracują na wspólnym miksie,
• czy są sidefille,
• czy potrzebny jest drum fill.

Pozycja wedge'a ma znaczenie nie tylko dla wygody muzyka, ale także dla gain before feedback.

Monitor powinien być ustawiony względem charakterystyki mikrofonu w taki sposób, aby ograniczać ryzyko sprzężeń i nie generować niepotrzebnego poziomu scenicznego.

Jeżeli zespół korzysta częściowo z IEM, na scenie może pozostać tylko kilka wedge'y. Nie należy wtedy automatycznie przygotowywać pełnego klasycznego monitoringu „na wszelki wypadek”, jeśli rider go nie wymaga.

Szerzej różnice opisuje materiał monitory podłogowe czy system douszny IEM – co wybrać na scenę?

Jak przygotować IEM i RF?

Systemy IEM i mikrofony bezprzewodowe powinny zostać przygotowane wcześniej pod względem sprzętowym, ale finalna konfiguracja RF musi uwzględniać rzeczywiste środowisko na miejscu.

Przed przyjazdem zespołu można:

• zamontować racki,
• przygotować anteny,
• przygotować dystrybucję lub combinery,
• sprawdzić okablowanie,
• skonfigurować networking,
• przygotować bodypacki,
• oznaczyć systemy.

Trzeba także wiedzieć, które urządzenia:

• zapewnia lokalna ekipa,
• przywozi zespół,
• będą pracowały jednocześnie.

Nie należy jednak koordynować własnych mikrofonów bez uwzględnienia IEM przywożonych przez artystę.

Wspólna koordynacja powinna obejmować wszystkie systemy RF pracujące podczas wydarzenia.

Jeżeli zespół przesłał zakresy swoich urządzeń wcześniej, można przygotować wstępny plan, ale po przyjeździe nadal trzeba zweryfikować środowisko.

Jak zabezpieczyć przewody i ciągi komunikacyjne?

Przewody powinny być zabezpieczone wszędzie tam, gdzie mogą wejść w kontakt z ruchem ludzi, sprzętu lub elementów scenografii.

Szczególnie istotne są:

• wejścia na scenę,
• przejścia między muzykami,
• dojścia stage techów,
• przestrzeń przy perkusji,
• trasy do monitor world,
• okolice FOH i sceny.

Przewód nie powinien tworzyć luźnej pętli w miejscu, w którym wykonawca będzie chodził.

Można stosować odpowiednie:

• najazdy,
• zabezpieczenia kablowe,
• taśmy przeznaczone do pracy scenicznej,
• prowadzenie pod elementami infrastruktury, jeśli jest to bezpieczne i przewidziane.

Nie należy zaklejać przypadkowo złączy ani tworzyć tras, które uniemożliwiają szybkie przepięcie kabla w razie awarii.

Dobra trasa kablowa powinna być jednocześnie:

• bezpieczna,
• czytelna,
• dostępna serwisowo.

Jak oznaczyć patch i przewody?

Oznaczenia powinny pozwalać szybko zidentyfikować kanał bez śledzenia przewodu od początku do końca.

Najbardziej użyteczne są oznaczenia zgodne z input listą.

Można oznaczać:

• numer kanału,
• źródło,
• numer stageboxa,
• destination.

Przykładowo:

11 – BASS DI

17 – LEAD VOX

SB B / IN 4

Przy loomach dobrze oznaczyć oba końce.

W przypadku większego systemu warto stosować spójną konwencję na całej scenie. Jeśli część przewodów ma numery kanałów, część imiona muzyków, a część tylko kolorowe taśmy bez legendy, system szybko przestaje być czytelny.

Oznaczenia są szczególnie ważne przy changeoverach.

Jeśli technik ma kilka minut na zmianę zespołu, jasny opis patchu pozwala przepiąć system bez szukania, który z kilku identycznych XLR jest wokalem prowadzącym.

Co można przygotować przed przyjazdem zespołu, a czego nie należy zakładać?

Przed przyjazdem można przygotować wszystko, co wynika jednoznacznie z potwierdzonej dokumentacji. Nie należy natomiast podejmować decyzji za zespół w miejscach, gdzie rider jest niejasny.

Można wcześniej:

• rozstawić risery,
• przygotować backline,
• ustawić wedge,
• rozłożyć stageboxy,
• zrobić patch,
• przygotować mikrofony,
• przygotować DI,
• rozprowadzić zasilanie,
• przygotować RF.

Nie należy samodzielnie zakładać:

• innego położenia muzyków,
• innych miksów monitorowych,
• zamienników krytycznego sprzętu,
• zmian w input liście,
• innego backline'u.

Jeżeli pojawia się rozbieżność, trzeba ją wcześniej wyjaśnić.

To właśnie dlatego advance techniczny po otrzymaniu ridera zespołu jest tak ważny. Rozwiązanie problemu dzień wcześniej zwykle trwa kilka wiadomości. Rozwiązanie tego samego problemu pięć minut przed soundcheckiem może zatrzymać całą scenę.

Co powinien sprawdzić stage tech przed rozpoczęciem line checku?

Przed line checkiem stage tech powinien sprawdzić, czy scena jest technicznie gotowa do weryfikowania kanałów.

Podstawowe punkty to:

• zgodność stage planu,
• zgodność input listy,
• działanie stageboxów,
• patch,
• wszystkie mikrofony,
• DI-boxy,
• phantom tam, gdzie jest potrzebny,
• poprawne przewody,
• wedge,
• IEM,
• backline,
• zasilanie,
• komunikacja z FOH i MON.

Dobrze również sprawdzić, czy źródła są właściwie opisane i czy żaden kabel nie został przypadkowo przepięty podczas późniejszych prac na scenie.

Line check powinien zacząć się od sprawdzania sygnałów, a nie od poszukiwania brakującego statywu.

Jeżeli scena jest przygotowana dobrze, właściwy workflow może wyglądać:

gotowa scena → patch check → line check → monitory → soundcheck → zapis show.

Szerzej proces prób opisuje artykuł dlaczego próba dźwięku jest ważna i jak wygląda profesjonalny soundcheck.

Checklista gotowej sceny

Przed przyjazdem zespołu można przejść przez krótką checklistę:

• Aktualny rider, input list i stage plan są dostępne.
• Scena jest ustawiona zgodnie z potwierdzonym planem.
• Risery są na właściwych pozycjach.
• Backline jest przygotowany.
• Stageboxy są rozmieszczone i podłączone.
• Patch jest zgodny z input listą.
• Mikrofony, DI-boxy i statywy są przygotowane.
• Wedge i inne elementy monitoringu są ustawione.
• IEM i RF są przygotowane sprzętowo.
• Punkty zasilania znajdują się przy właściwych stanowiskach.
• Przewody są poprowadzone logicznie i bezpiecznie.
• Ciągi komunikacyjne są wolne.
• Kanały i przewody są oznaczone.
• FOH i MON mają właściwy routing.
• Komunikacja techniczna działa.
• Nie ma nierozwiązanych rozbieżności względem ridera.

Przy większej produkcji kompleksowe przygotowanie techniczne sceny powinno obejmować całość tego procesu: od analizy dokumentacji po gotowość do line checku.

Podsumowanie

Dobrze przygotowana scena powinna być możliwie gotowa jeszcze przed wejściem zespołu. Rider, input list i stage plan pozwalają wcześniej rozstawić backline, risery i monitoring, przygotować patch, stageboxy, mikrofony, DI-boxy, RF oraz zasilanie.

Najważniejsza jest kolejność. Najpierw trzeba ustalić geometrię sceny, potem rozmieścić infrastrukturę i dopiero wtedy prowadzić okablowanie. Przewody powinny być krótkie, uporządkowane, oznaczone i zabezpieczone bez blokowania dróg komunikacyjnych.

Nie należy natomiast zgadywać tych elementów, których dokumentacja nie określa jasno. Dobra scena jest przygotowana z wyprzedzeniem, ale nie według założeń technika – według potwierdzonego ridera i advance'u. Dzięki temu line check zaczyna się od weryfikacji systemu, a nie od kończenia montażu.

Najczęściej zadawane pytania