Co musi wydarzyć się przed dniem koncertu?

Przed dniem koncertu trzeba ustalić, co dokładnie ma zostać zbudowane, kto za to odpowiada i w jakiej kolejności będzie realizowana produkcja. Podstawą są informacje od organizatora, dokumentacja obiektu oraz wymagania wykonawców.

W przypadku koncertu z artystą posiadającym własny rider odbywa się advance techniczny. Jest to proces, podczas którego lokalna produkcja i przedstawiciele zespołu uzgadniają szczegóły techniczne jeszcze przed przyjazdem na miejsce.

Analizowane mogą być między innymi:

• rider techniczny,
• stage plan,
• input list,
• wymagania PA i FOH,
• monitoring,
• mikrofony i DI-boxy,
• systemy bezprzewodowe i IEM,
• backline,
• zasilanie,
• risery i konstrukcje sceniczne.

Nie chodzi wyłącznie o sprawdzenie, czy na magazynie znajduje się urządzenie wskazane w riderze. Trzeba również wychwycić niejasności, uzgodnić ewentualne zamienniki oraz określić, co zapewnia lokalna produkcja, co obiekt, a co przywozi zespół.

Dobrze wykonany advance techniczny koncertu ogranicza liczbę decyzji podejmowanych dopiero w dniu wydarzenia.

Na tym etapie powstaje też harmonogram. Trzeba wiedzieć, kiedy dostępny jest obiekt, kiedy mogą rozpocząć pracę poszczególne ekipy, kiedy przyjeżdża zespół oraz ile czasu pozostaje na line check, soundcheck i przygotowanie przestrzeni przed wpuszczeniem publiczności. 

Przygotowanie i check-out sprzętu w magazynie

 Przygotowanie magazynowe polega na skompletowaniu, sprawdzeniu i spakowaniu wyposażenia potrzebnego do konkretnej realizacji. Check-out nie powinien oznaczać wyłącznie policzenia skrzyń przed załadunkiem.

Na podstawie projektu technicznego i dokumentacji przygotowuje się odpowiednie systemy wraz z potrzebną infrastrukturą. Dotyczy to nie tylko głównych urządzeń, ale również elementów mniej widocznych: przewodów, adapterów, stageboxów, statywów, dystrybucji zasilania, akcesoriów montażowych czy części zapasowych.

Przykładowo samo wpisanie „konsoleta FOH” na liście sprzętu nie wystarcza. Stanowisko może potrzebować również stageboxa, połączenia między sceną a FOH, infrastruktury sieciowej, zasilania oraz odpowiednich przewodów sygnałowych.

Sprzęt powinien być sprawdzony przed wyjazdem. W zależności od systemu może to oznaczać test działania, kontrolę przewodów, aktualność przygotowanych plików show, sprawdzenie akumulatorów lub przygotowanie konfiguracji sieciowej.

Dopiero później wyposażenie trafia do odpowiednich case'ów i jest przygotowywane do transportu.

Sposób pakowania również ma znaczenie. Element potrzebny na początku montażu nie powinien znajdować się za sprzętem, który będzie używany dopiero kilka godzin później.

Transport i przyjazd ekip

Transport powinien być zsynchronizowany z dostępem do obiektu i harmonogramem montażu. Przyjazd całej techniki o jednej godzinie nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem, szczególnie gdy poszczególne działy mogą rozpocząć pracę dopiero po zakończeniu wcześniejszych etapów.

Przed wyjazdem trzeba znać między innymi:

• miejsce rozładunku,
• możliwość wjazdu pojazdów,
• dostępne bramy i rampy,
• ograniczenia wysokości lub masy,
• windy towarowe,
• odległość od loadingu do sceny,
• godziny dostępu do obiektu.

Różnica pomiędzy halą z loading dockiem bezpośrednio przy scenie a obiektem, w którym wszystkie case'y trzeba przewieźć przez kilkadziesiąt metrów korytarzy i windę, może znacząco zmienić czas potrzebny na realizację.

Dlatego transport jest częścią technicznej produkcji koncertu, a nie wyłącznie usługą przewiezienia sprzętu z magazynu na miejsce.

Przy większych produkcjach harmonogram może określać również kolejność przyjazdu poszczególnych pojazdów i ekip.

Czym jest load-in?

Load-in to etap wprowadzania sprzętu technicznego do miejsca realizacji i rozmieszczania go w odpowiednich strefach przed montażem. Nie jest to jeszcze samo instalowanie urządzeń.

Po otwarciu przestrzeni technicznej rozpoczyna się rozładunek:

• konstrukcji,
• zasilania,
• audio,
• światła,
• video,
• backline'u,
• pozostałego wyposażenia scenicznego.

Sprzęt powinien od razu trafiać możliwie blisko miejsca, w którym będzie potrzebny. Case'y z urządzeniami FOH powinny znaleźć się przy FOH, wyposażenie monitorowe przy scenie, a elementy oświetlenia w strefie umożliwiającej ich dalszy montaż.

Przypadkowe ustawienie wszystkich skrzyń w jednym miejscu może początkowo wyglądać na szybki rozładunek, ale później wymusza ponowne przenoszenie sprzętu.

Przy większej produkcji load-in przypomina więc bardziej zarządzanie przepływem wyposażenia niż zwykłe opróżnianie samochodu.

Scena i konstrukcje – co musi powstać jako pierwsze?

Konstrukcje i elementy warunkujące dalszy montaż muszą być przygotowane przed systemami, które mają zostać na nich zainstalowane. Dokładna kolejność zależy jednak od projektu, obiektu i podziału prac.

Jeżeli koncert odbywa się na tymczasowej scenie plenerowej, jej konstrukcja musi osiągnąć odpowiedni etap gotowości, zanim rozpocznie się instalacja podwieszanych systemów. W obiekcie posiadającym stałą scenę sytuacja wygląda inaczej, ale nadal trzeba przygotować przestrzeń, punkty podwieszenia i inne elementy infrastruktury.

Na tym etapie istotne są również:

• risery,
• konstrukcje pod LED,
• trawersy,
• miejsca dla PA,
• pozycje urządzeń oświetleniowych,
• dostęp do punktów riggingowych.

Kolejność ma praktyczne znaczenie. Jeżeli scena zostanie zastawiona sprzętem przed wykonaniem prac wymagających podnośnika lub dostępu do konstrukcji, część wyposażenia trzeba będzie później przesuwać.

Dlatego planowanie techniki koncertu powinno uwzględniać nie tylko finalny wygląd sceny, lecz także sposób jej budowy.

Rigging systemów

Rigging obejmuje przygotowanie i podwieszanie systemów technicznych do przeznaczonych do tego konstrukcji lub zatwierdzonych punktów podwieszenia. Może dotyczyć między innymi PA, oświetlenia, ekranów LED i elementów scenografii.

To etap, który wymaga wcześniejszego projektu oraz znajomości parametrów konstrukcji i podwieszanych elementów.

Nie wystarczy wiedzieć, że system PA ma znaleźć się „po lewej i prawej stronie sceny”. Trzeba określić jego pozycję, sposób zawieszenia, wymagane punkty oraz zależności względem światła, video i konstrukcji scenicznej.

Poszczególne działy korzystają często z tej samej ograniczonej przestrzeni.

Przykładowo ekran LED, główny system PA i elementy oświetlenia nie mogą zostać zaprojektowane niezależnie, jeśli wszystkie mają korzystać z tej samej konstrukcji.

Rigging jest więc jednym z powodów, dla których audio, światło, video i scena powinny być koordynowane jako wspólny projekt.

Uruchomienie zasilania i dystrybucji

Zasilanie musi zostać przygotowane przed uruchamianiem większości systemów technicznych. Obejmuje ono nie tylko dostęp do źródła energii, lecz także właściwą dystrybucję do poszczególnych działów i stanowisk.

Zasilania potrzebują między innymi:

• PA,
• FOH,
• monitor world,
• backline,
• oświetlenie,
• video,
• urządzenia sceniczne.

Przygotowanie dystrybucji powinno wynikać z projektu technicznego oraz warunków obiektu.

Szczególnie istotne jest rozróżnienie pomiędzy istniejącą infrastrukturą budynku a instalacją tymczasową przygotowaną na potrzeby koncertu. Nie każde przypadkowo dostępne gniazdo jest odpowiednim punktem do zasilania infrastruktury scenicznej.

Trzeba również zaplanować trasy przewodów tak, aby nie kolidowały z ruchem ekip, artystów i publiczności.

Dopiero po przygotowaniu odpowiedniej infrastruktury można bezpiecznie przechodzić do uruchamiania poszczególnych systemów.

Montaż PA, światła i video

PA, światło i video są instalowane zgodnie z wcześniej przygotowanym projektem oraz kolejnością wynikającą z konstrukcji i logistyki. Część urządzeń może być podwieszana, inne ustawiane na scenie, konstrukcjach naziemnych lub w przestrzeni FOH.

W przypadku audio montaż może obejmować:

• main PA,
• subwoofery,
• frontfill,
• outfill,
• delaye,
• stanowisko FOH.

Szczegółowy dobór systemu nagłośnienia jest osobnym zagadnieniem. W kontekście całej produkcji ważne jest przede wszystkim to, aby jego montaż był skoordynowany z konstrukcją, światłem, video i przestrzenią dla publiczności.

Oświetlenie wymaga rozmieszczenia urządzeń, okablowania zasilającego i sterującego oraz przygotowania stanowiska realizatora.

Video może obejmować ekrany LED, processing, dystrybucję sygnałów, kamery i stanowisko realizacji wizji. Jeżeli system ma służyć do IMAG, czyli pokazywania na ekranach obrazu z kamer na żywo dla publiczności, dochodzi również cały tor kamerowy.

Dopiero po fizycznym montażu można przejść do pełnej konfiguracji i testów.

Przygotowanie sceny, patchu i backline'u

Scena powinna zostać przygotowana zgodnie ze stage planem oraz input listą wykonawcy. Na tym etapie ustawiane są instrumenty, backline, mikrofony, DI-boxy, statywy, wedge, systemy IEM oraz pozostałe elementy potrzebne artystom.

Patch określa sposób połączenia źródeł ze stageboxami, konsoletami i dalszymi elementami toru audio.

Dobrze przygotowana scena pozwala przejść do line checku bez rozpoczynania poszukiwań brakującego przewodu czy zastanawiania się, do którego wejścia został podłączony konkretny mikrofon.

Jeżeli input lista przewiduje przykładowo kanały dla stopy, werbla, tomów, basu, gitar, instrumentów klawiszowych i wokali, fizyczny patch powinien odpowiadać uzgodnionej dokumentacji.

Przygotowuje się również monitoring. Wedge trafiają w odpowiednie pozycje, a systemy IEM są konfigurowane zgodnie z ustaleniami.

Sposób przygotowania dokumentacji opisuje szerzej materiał jak przygotować input listę i stage plan przed koncertem.

Konfiguracja systemów

Po montażu rozpoczyna się konfiguracja, czyli przygotowanie urządzeń do wspólnej pracy zgodnie z projektem technicznym.

W audio może to obejmować routing, stageboxy, konsolety FOH i MON, DSP systemu PA, sieci audio oraz komunikację pomiędzy urządzeniami.

System PA wymaga również przygotowania pod konkretną przestrzeń. Fizyczne zawieszenie zestawów głośnikowych jest dopiero jednym z etapów – później trzeba uruchomić system, zweryfikować jego działanie i przygotować go do realizacji.

Podobny proces odbywa się w innych działach.

Oświetlenie wymaga konfiguracji sterowania i adresacji, a video – uruchomienia torów sygnałowych, processorów, ekranów i źródeł obrazu.

To właśnie podczas konfiguracji często wychodzą problemy niewidoczne na etapie samego montażu: brak komunikacji z urządzeniem, nieprawidłowy routing, pomylony patch albo uszkodzony przewód.

Dlatego czas przeznaczony pomiędzy zakończeniem fizycznego montażu a rozpoczęciem prób nie powinien być traktowany jako zbędny zapas.

Line check a soundcheck

Line check sprawdza przede wszystkim, czy poszczególne źródła sygnału trafiają prawidłowo do systemu. Soundcheck służy natomiast przygotowaniu warunków do właściwego koncertu – obejmuje pracę z wykonawcami, monitoringiem i miksem FOH.

Podczas line checku sprawdza się kolejne wejścia zgodnie z input listą.

Realizator powinien otrzymać sygnał z właściwego źródła na właściwym kanale. Można wtedy wychwycić między innymi:

• błędny patch,
• niedziałający mikrofon,
• uszkodzony przewód,
• problem z DI-boxem,
• nieprawidłowy routing.

Dopiero gdy tor sygnałowy jest zweryfikowany, sens ma przejście do właściwej próby.

Soundcheck obejmuje pracę z muzykami. Ustawiane są poziomy wejściowe, miksy monitorowe i podstawowy miks FOH. Sprawdzana jest również całość zespołu oraz zachowanie systemu w warunkach zbliżonych do koncertowych.

Line check odpowiada więc przede wszystkim na pytanie „czy wszystko jest prawidłowo podłączone i działa?”, a soundcheck – „czy system i miksy są przygotowane do występu?”.

Szerzej cały proces opisuje artykuł dlaczego próba dźwięku jest ważna i jak wygląda profesjonalny soundcheck.

Co dzieje się podczas show?

Podczas show ekipa techniczna nie przestaje pracować – przechodzi z trybu przygotowania do realizacji i bieżącego nadzoru nad systemami.

Realizator FOH prowadzi miks dla publiczności. Jeżeli koncert ma osobne stanowisko monitorowe, monitor engineer obsługuje miksy dla wykonawców.

Realizator światła prowadzi show zgodnie z przygotowanym programem lub reaguje na przebieg koncertu. Przy realizacji video operatorzy kamer i realizator wizji odpowiadają za obraz na ekranach, rejestrację lub transmisję – zależnie od zakresu wydarzenia.

Technicy pozostają gotowi do reakcji na problemy.

Na scenie może być potrzebna szybka wymiana mikrofonu, przewodu, DI-boxa albo innego elementu. Nie każda usterka wymaga zatrzymania koncertu – dobrze przygotowany system i odpowiednia organizacja pozwalają część problemów rozwiązać w trakcie show.

Przy kilku wykonawcach dochodzi jeszcze przygotowanie kolejnego changeoveru. Kiedy jeden zespół gra, część ekipy może już przygotowywać backline i wyposażenie następnego artysty w backstage'u.

Kompletna obsługa techniczna koncertu obejmuje więc nie tylko dostarczenie i uruchomienie sprzętu, ale również ludzi odpowiedzialnych za jego pracę podczas wydarzenia.

Czym jest strike?

Strike oznacza rozpoczęcie demontażu techniki po zakończeniu wydarzenia. Jest to etap, w którym systemy są wyłączane, odłączane i przygotowywane do spakowania oraz wywozu.

Nie powinien rozpoczynać się chaotycznym odpinaniem wszystkiego natychmiast po zejściu artysty ze sceny.

Najpierw trzeba upewnić się, że show rzeczywiście się zakończyło i można rozpocząć prace techniczne. Następnie poszczególne systemy są wyłączane zgodnie z odpowiednimi procedurami.

Dopiero później rozpoczyna się:

• odłączanie przewodów,
• demontaż urządzeń,
• opuszczanie podwieszonych systemów,
• zdejmowanie sprzętu ze sceny,
• pakowanie do case'ów.

Strike trzeba również skoordynować pomiędzy działami.

Jeżeli jedna ekipa zacznie demontować element, który jest jeszcze potrzebny innej, zamiast przyspieszenia powstaje problem. Dotyczy to szczególnie wspólnej infrastruktury, konstrukcji i zasilania.

Jak wygląda load-out?

Load-out to proces wyprowadzania spakowanego sprzętu z miejsca wydarzenia i załadunku do pojazdów. W praktyce jest końcowym etapem pracy na obiekcie po zakończeniu strike'u.

Podobnie jak podczas load-inu, kolejność ma znaczenie.

Case'y powinny trafiać do odpowiednich pojazdów w sposób umożliwiający bezpieczny transport, a przy produkcjach następujących bezpośrednio po sobie także logiczny rozładunek na kolejnej realizacji.

Load-out może być trudniejszy logistycznie niż poranny load-in. Po koncercie w tym samym czasie mogą pracować:

• technicy,
• ekipa sceniczna,
• artyści,
• ochrona,
• personel obiektu,
• transport.

Do tego publiczność może nadal opuszczać teren wydarzenia.

Dlatego ciągi transportowe i dostęp do loadingu powinny być ustalone wcześniej. Nie można zakładać, że po zakończeniu koncertu wszystkie drogi automatycznie staną się dostępne dla techniki.

Szczegółowo logistykę opisuje artykuł co obejmuje transport, montaż i demontaż techniki eventowej.

Co dzieje się ze sprzętem po powrocie do magazynu?

Powrót samochodu do magazynu nie kończy realizacji. Sprzęt trzeba rozładować, sprawdzić, uporządkować i ponownie wprowadzić do normalnego obiegu magazynowego.

W zależności od rodzaju wyposażenia obejmuje to między innymi:

• kontrolę liczby urządzeń i akcesoriów,
• sprawdzenie stanu sprzętu,
• odłożenie wyposażenia na właściwe miejsca,
• obsługę akumulatorów,
• zgłoszenie usterek,
• odseparowanie elementów wymagających serwisu.

Jeżeli podczas koncertu uszkodził się przewód, mikrofon zaczął działać niestabilnie albo technik zauważył problem z urządzeniem, informacja powinna wrócić razem ze sprzętem do magazynu.

W przeciwnym razie wadliwy element może zostać bez kontroli zapakowany na kolejne wydarzenie.

Przy realizacjach odbywających się dzień po dniu ten etap staje się jeszcze bardziej istotny. Część wyposażenia może po powrocie zostać od razu przygotowana do następnego wyjazdu.

Pełny cykl technicznej realizacji koncertu kończy się więc dopiero wtedy, gdy sprzęt wrócił do magazynu, został sprawdzony i jest ponownie gotowy do pracy.

Podsumowanie

Techniczna realizacja koncertu jest procesem znacznie dłuższym niż sam montaż i kilka godzin show. Zaczyna się od advance'u, projektu, przygotowania magazynowego i logistyki. Na miejscu kolejne etapy obejmują load-in, konstrukcje, rigging, zasilanie, instalację audio, światła i video, przygotowanie sceny, konfigurację, line check oraz soundcheck.

Podczas koncertu systemy są realizowane i nadzorowane przez odpowiednie ekipy, a po zakończeniu rozpoczynają się strike i load-out. Ostatnim etapem jest powrót sprzętu do magazynu, kontrola i przygotowanie do kolejnych realizacji.

Najważniejsza zależność jest prosta: kolejność prac nie jest przypadkowa. Każdy etap przygotowuje warunki dla następnego, dlatego dobrze zaplanowana techniczna realizacja koncertu ogranicza przestoje, konflikty między ekipami i problemy, które w przeciwnym razie pojawiłyby się dopiero przed rozpoczęciem show.

Najczęściej zadawane pytania