Dlaczego liczba osób jest tylko punktem wyjścia?

Liczba uczestników mówi, jak duże jest wydarzenie organizacyjnie, ale nie opisuje rzeczywistego zadania elektroakustycznego. Najważniejsza jest przestrzeń, którą trzeba pokryć dźwiękiem.

Sto osób może stać na powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych albo siedzieć w długiej sali, gdzie ostatni rząd znajduje się znacznie dalej od sceny. Podobnie 1000 osób może być skupione na zwartej trybunie albo rozmieszczone na dużym terenie plenerowym.

Dlatego dobór nagłośnienia do liczby uczestników i rodzaju wydarzenia powinien uwzględniać co najmniej:

• powierzchnię,
• szerokość i głębokość widowni,
• odległość pierwszego i ostatniego słuchacza,
• charakter programu,
• wymagany SPL,
• akustykę,
• plener lub wnętrze.

Liczba osób jest więc przydatna na etapie pierwszej rozmowy, ale nie powinna prowadzić bezpośrednio do wyboru konkretnej liczby kolumn.

Nagłośnienie na około 100 osób

 Przy około 100 uczestnikach system często może być stosunkowo prosty, jeśli przestrzeń jest zwarta. Nadal jednak konferencja, event i koncert są trzema różnymi zadaniami.

Konferencja

Na konferencji dla około 100 osób priorytetem jest zrozumiałość mowy.

Najczęściej potrzebne są:

• równomierne pokrycie wszystkich miejsc,
• mikrofony dla prelegentów,
• odpowiedni gain before feedback,
• wejście dla prezentacji i materiałów video.

Jeżeli sala jest niewielka i niezbyt pogłosowa, system nie musi generować bardzo wysokiego SPL.

Duże znaczenie ma za to pozycja głośników względem mikrofonów. Zbyt bliskie ustawienie PA względem sceny może ograniczyć dostępny poziom przed sprzężeniem.

Event

Event firmowy dla około 100 osób może być bardziej wymagający niż konferencja, ponieważ często łączy przemówienia, muzykę tła, materiały video i późniejszą część rozrywkową.

Jeżeli po prezentacjach występuje DJ albo zespół, system powinien mieć odpowiedni zapas również dla części muzycznej.

Dlatego nie warto projektować PA wyłącznie pod pierwszy punkt programu.

Koncert

Koncert dla około 100 osób może wymagać większego headroomu, subwooferów, monitorów scenicznych i znacznie większej liczby kanałów wejściowych niż konferencja.

Nawet przy małej publiczności pojawiają się:

• mikrofony,
• DI-boxy,
• monitoring,
• stagebox,
• FOH,
• ewentualne IEM.

To pokazuje, że liczba osób nie określa złożoności realizacji

Nagłośnienie na około 300 osób

Przy około 300 uczestnikach coraz większego znaczenia nabiera rzeczywista geometria publiczności. System nadal może być prosty, ale znacznie częściej trzeba analizować kierunkowość i zasięg.

Sala

W sali dla 300 osób bardzo ważna jest akustyka.

Jeżeli pomieszczenie jest krótkie i szerokie, potrzebne może być przede wszystkim dobre pokrycie poziome. W długiej sali większym problemem stanie się różnica poziomu między przodem i tyłem.

W niektórych przypadkach wystarczy jedna para wysokiej klasy zestawów point source. W innych trzeba zastosować dodatkowe źródła lub bardziej kontrolowany system.

Nie ma więc zasady, że „300 osób = określony zestaw”.

Plener

Na plenerze dla 300 osób znika typowy pogłos pomieszczenia, ale pojawia się większa zależność od odległości.

Jeżeli publiczność stoi blisko sceny na zwartej przestrzeni, prosty system może być wystarczający. Jeśli teren jest szeroki albo bardzo głęboki, potrzebna może być większa kontrola kierunkowości.

Przy muzyce pełnopasmowej znaczenie ma także odpowiednia sekcja subwooferowa.

Nagłośnienie na około 500 osób

Przy około 500 uczestnikach coraz częściej ważniejszy od samego maksymalnego SPL staje się zasięg i równomierność pokrycia.

Kiedy zaczyna mieć znaczenie zasięg?

Zasięg ma znaczenie wtedy, gdy rośnie różnica pomiędzy odległością najbliższego i najdalszego słuchacza od systemu.

Jeżeli pierwsza osoba znajduje się kilka metrów od PA, a ostatnia kilkadziesiąt metrów dalej, próba wyrównania poziomu samym podgłośnieniem systemu prowadzi do bardzo dużego SPL z przodu.

Wtedy potrzebna jest odpowiednia kierunkowość, wysokość montażu albo podział widowni na kilka stref.

Temat szerzej omawia artykuł jak zaplanować nagłośnienie dużej przestrzeni i uniknąć nierównomiernego pokrycia dźwiękiem.

Kiedy potrzebne są dodatkowe strefy?

Dodatkowe źródła pojawiają się wtedy, gdy system główny nie obejmuje całej widowni w sposób równomierny.

Może być potrzebny:

• frontfill dla pierwszych rzędów,
• outfill dla sektorów bocznych,
• delay dla dalszej publiczności.

Nie oznacza to, że każdy event dla 500 osób wymaga dodatkowych stref. Zwarta sala dla 500 osób może być prostsza do nagłośnienia niż wydarzenie dla 300 osób na bardzo nietypowym terenie.

Nagłośnienie na około 1000 osób

Przy około 1000 uczestnikach system często zaczyna wymagać pełniejszego projektu. Nadal jednak nie oznacza to automatycznie line array, dużej liczby subwooferów ani systemów delay.

Znaczenie geometrii widowni

Geometria staje się kluczowa.

Tysiąc osób ustawionych na szerokim placu może wymagać dużego pokrycia poziomego. Tysiąc osób na wąskiej, głębokiej widowni może stawiać znacznie większe wymagania dotyczące zasięgu.

Przy dużych odległościach warto przygotować predykcję systemu jeszcze przed montażem.

Można wtedy ocenić:

• rozkład SPL,
• pokrycie,
• potrzebę dodatkowych stref,
• wysokość systemu,
• kierunkowość.

System główny, subwoofery i fill

Przy wydarzeniu muzycznym dla około 1000 osób pełna konfiguracja może obejmować:

• main PA,
• subwoofery,
• frontfill,
• ewentualne outfille,
• w określonych warunkach delay.

Liczba i typ subwooferów również nie wynikają z liczby uczestników. Dobór subwooferów do koncertu i wydarzenia plenerowego zależy przede wszystkim od programu, wymaganego poziomu w paśmie LF oraz geometrii ich ustawienia.

Nie należy więc zakładać, że system na 1000 osób musi mieć określoną liczbę zestawów.

1000 osób w hali a 1000 osób na plenerze – dlaczego to nie jest ten sam projekt?

Hala i plener stawiają systemowi zupełnie inne wymagania.

W hali dźwięk odbija się od:

• ścian,
• sufitu,
• trybun,
• innych dużych powierzchni.

Problemem może być więc długi pogłos i spadek czytelności. W takim obiekcie kluczowe jest ograniczenie energii wysyłanej poza publiczność.

Na plenerze nie ma typowego pola pogłosowego sali, ale pojawiają się:

• większe odległości,
• warunki atmosferyczne,
• potrzeba kontroli emisji poza teren imprezy.

Dlatego system dla tej samej liczby osób może wyglądać zupełnie inaczej.

W hali bardziej kierunkowy PA może być potrzebny przede wszystkim ze względu na akustykę. Na plenerze ten sam rodzaj kontroli może służyć utrzymaniu poziomu na dużej odległości.

Szerzej wyjaśnia to materiał jak akustyka miejsca wpływa na dobór nagłośnienia.

Konferencja dla 1000 osób a koncert dla 1000 osób

Konferencja dla 1000 osób i koncert dla 1000 osób nie mają takich samych wymagań.

Na konferencji priorytetem jest:

• wysoka zrozumiałość mowy,
• równomierne pokrycie,
• odpowiedni gain before feedback,
• kontrola pogłosu.

Nie potrzeba zwykle tak rozbudowanej sekcji niskotonowej ani tak wysokiego headroomu jak w koncercie.

Koncert wymaga natomiast:

• większego SPL,
• szerszego pasma,
• większego zapasu dynamiki,
• subwooferów,
• pełnego toru scenicznego i FOH.

Różna jest również ilość źródeł.

Konferencja może korzystać z kilku lub kilkunastu mikrofonów. Koncert zespołu może mieć rozbudowaną input listę, osobny monitoring i wiele niezależnych miksów.

Liczba uczestników jest identyczna, ale system techniczny może różnić się diametralnie.

Czego nie należy określać na podstawie samej liczby uczestników?

Na podstawie samej liczby osób nie powinno się określać:

• liczby głośników,
• liczby subwooferów,
• mocy wzmacniaczy,
• typu systemu,
• konieczności zastosowania line array,
• potrzeby delay line,
• wymaganej liczby kanałów.

Szczególnie mylące są przeliczniki mocy.

Stwierdzenie „potrzeba X watów na osobę” nie uwzględnia:

• skuteczności zestawów,
• kierunkowości,
• odległości,
• maksymalnego SPL,
• warunków akustycznych.

Podobnie liczba kolumn niczego nie gwarantuje. Cztery właściwie dobrane i ustawione zestawy mogą zapewnić lepsze pokrycie niż osiem źródeł pracujących bez kontroli.

Dlatego pytanie ile głośników potrzeba do nagłośnienia koncertu lub eventu powinno być rozpatrywane dopiero po określeniu przestrzeni i wymagań.

Tak samo większa moc nagłośnienia nie oznacza automatycznie lepszego dźwięku.

Jakie dane pozwalają przejść od szacunku do rzeczywistego projektu?

Do rzeczywistego doboru systemu potrzebne jest znacznie więcej niż liczba uczestników.

Najważniejsze dane to:

• liczba osób,
• rodzaj wydarzenia,
• lokalizacja,
• plener lub wnętrze,
• wymiary przestrzeni,
• szerokość i głębokość widowni,
• położenie sceny,
• odległość ostatniego słuchacza,
• charakter programu,
• rider artystów,
• ograniczenia hałasowe,
• możliwość montażu lub podwieszenia systemu.

Przy bardziej złożonych wydarzeniach przydatny jest rzut obiektu lub plan terenu.

Pozwala to ocenić, czy wystarczy prosty point source, czy potrzebny będzie bardziej rozbudowany system. Temat różnic między konstrukcjami rozwija artykuł system liniowy czy klasyczne zestawy PA – co wybrać do wydarzenia?

Dopiero po zebraniu tych informacji można przejść od orientacyjnego „wydarzenie na 500 osób” do rzeczywistego projektu PA.

Podsumowanie

Nagłośnienie na 100, 300, 500 czy 1000 osób nie powinno być wybierane według gotowego przelicznika. Liczba uczestników jest przydatna do pierwszego oszacowania skali wydarzenia, ale nie określa potrzebnej liczby głośników, subwooferów ani mocy.

Przy około 100 osobach system często może być prosty, natomiast wraz ze wzrostem przestrzeni coraz większego znaczenia nabierają zasięg, kierunkowość i podział widowni na dodatkowe strefy. Nie ma jednak konkretnego progu, od którego automatycznie pojawia się line array czy delay.

Najlepszym sposobem doboru systemu jest połączenie informacji o liczbie uczestników z planem przestrzeni, charakterem programu, wymaganym SPL i akustyką. Dopiero wtedy można określić rzeczywistą konfigurację nagłośnienia.

Najczęściej zadawane pytania