Zacznij od scenariusza, a nie od listy sprzętu

Najpierw trzeba wiedzieć, co faktycznie wydarzy się na scenie. Dopiero później można określić liczbę mikrofonów, kanałów, miksów, zestawów głośnikowych czy potrzebnych systemów bezprzewodowych.

Dobry scenariusz techniczny powinien zawierać:

• liczbę prowadzących,
• liczbę prelegentów,
• panele dyskusyjne,
• sesje Q&A,
• prezentacje i materiały video,
• występy muzyczne,
• wejścia DJ-a,
• wręczenia nagród,
• połączenia ze zdalnymi gośćmi,
• streaming lub nagranie.

To ważne, ponieważ system zaprojektowany wyłącznie pod przemówienia może okazać się niewystarczający, jeśli wieczorem pojawi się zespół lub DJ. Z kolei rozbudowany koncertowy PA nie zawsze jest optymalnym rozwiązaniem do sali, w której głównym zadaniem jest czytelna mowa.

Nagłośnienie eventu firmowego powinno odpowiadać całemu scenariuszowi, a nie tylko pierwszej części wydarzenia. 

Jak układ sali wpływa na system audio?

Układ publiczności wpływa na dobór i rozmieszczenie głośników bardziej niż sama liczba uczestników. Dwie sale dla 400 osób mogą wymagać zupełnie różnych konfiguracji, jeśli jedna jest szeroka i płytka, a druga wąska i bardzo długa.

Znaczenie mają:

• długość i szerokość sali,
• wysokość pomieszczenia,
• ustawienie sceny,
• układ stołów,
• sektory VIP,
• balkony i antresole,
• filary,
• położenie FOH,
• odległość pierwszego i ostatniego słuchacza.

W długiej sali może pojawić się potrzeba zastosowania systemów opóźnionych. W szerokiej przestrzeni problemem może być pokrycie skrajnych sektorów.

Nie należy też zapominać o akustyce. Twarde ściany, przeszklenia i długi pogłos mogą sprawić, że zwiększanie poziomu nie poprawi czytelności, lecz zwiększy ilość dźwięku odbitego.

Szerzej ten temat omawia artykuł Jak dobrać nagłośnienie konferencji, żeby mowa była dobrze zrozumiała?

Jak zapewnić dobrą zrozumiałość mowy?

Zrozumiałość mowy zależy nie tylko od jakości mikrofonu. Liczą się cały tor sygnałowy, akustyka sali, rozmieszczenie głośników i odległość mikrofonu od ust.

System powinien zapewniać możliwie wysoki stosunek dźwięku bezpośredniego do odbitego. Jeśli głośniki wysyłają dużo energii w ściany i sufit, wypowiedzi mogą stawać się mniej czytelne mimo wysokiego SPL.

Duże znaczenie ma także gain before feedback, czyli maksymalny użyteczny poziom systemu przed pojawieniem się sprzężenia.

Na jego wartość wpływają m.in.:

• odległość mikrofonu od ust,
• charakterystyka kierunkowa mikrofonu,
• pozycja głośników,
• liczba otwartych mikrofonów,
• akustyka pomieszczenia,
• sposób prowadzenia miksu.

Prelegent mówiący do mikrofonu nagłownego umieszczonego kilka centymetrów od ust zwykle daje realizatorowi więcej możliwości niż źle założony mikrofon krawatowy umieszczony znacznie niżej.

Jakie mikrofony wybrać dla prowadzących i prelegentów?

Dobór mikrofonu powinien wynikać z roli osoby na scenie, sposobu poruszania się i potrzeb realizacji kamerowej.

Mikrofony ręczne

Handheld jest prostym i przewidywalnym rozwiązaniem, jeśli osoba potrafi prawidłowo trzymać mikrofon.

Daje dobrą kontrolę nad stosunkiem sygnału użytecznego do dźwięku otoczenia, ponieważ kapsuła może znajdować się bardzo blisko ust.

Jego ograniczeniem jest konieczność trzymania mikrofonu w dłoni. Może to być niewygodne dla prowadzącego, który korzysta z pilota, notatek albo swobodnie gestykuluje.

Handheld dobrze sprawdza się przy:

• prowadzących,
• Q&A,
• krótkich wystąpieniach,
• wręczaniu nagród,
• sytuacjach wymagających szybkiego przekazania mikrofonu kolejnej osobie.

Nagłowne

Mikrofon nagłowny lub earset utrzymuje kapsułę w stałej odległości od ust.

Dzięki temu poziom pozostaje stosunkowo stabilny nawet wtedy, gdy prelegent obraca głowę, chodzi po scenie albo gestykuluje.

To rozwiązanie szczególnie dobre dla:

• keynote speakerów,
• prowadzących,
• trenerów,
• osób poruszających się po dużej scenie.

Jego wadą może być widoczność mikrofonu na twarzy, chociaż podczas dużych eventów zwykle jest to akceptowalny kompromis za stabilność sygnału.

Krawatowe

Mikrofon krawatowy, czyli lavalier, jest dyskretny i nie zajmuje rąk.

Znajduje się jednak dalej od ust niż headset, dlatego mocniej zbiera dźwięk otoczenia, pogłos i inne źródła znajdujące się na scenie.

Jego działanie zależy także od ubrania, pozycji montażu i kierunku, w którym prelegent obraca głowę.

Lavalier dobrze sprawdza się przy spokojnych prezentacjach i realizacjach, w których estetyka przed kamerą ma duże znaczenie. Nie zawsze jest jednak najlepszym rozwiązaniem w trudnej akustycznie sali.

Jak nagłośnić panel dyskusyjny?

Panel dyskusyjny jest trudniejszy od pojedynczego wystąpienia, ponieważ jednocześnie pracuje kilka mikrofonów. Każdy otwarty kanał zwiększa ilość zbieranego hałasu, pogłosu i dźwięku z systemu PA.

Przy panelach można stosować:

• mikrofony lavalier,
• handheldy,
• mikrofony typu gooseneck,
• systemy dyskusyjne.

Najlepszy wybór zależy od sposobu prowadzenia rozmowy, liczby uczestników i wyglądu sceny.

Przy większej liczbie aktywnych mikrofonów pomocny może być automixer, który zarządza gainem wielu kanałów. Nie zastępuje jednak realizatora i nie rozwiązuje problemów wynikających z niewłaściwego ustawienia PA czy złej akustyki.

Istotna jest też rola moderatora. Dobrze prowadzony panel, w którym uczestnicy nie mówią jednocześnie przez kilka sekund, jest znacznie łatwiejszy do realizacji.

Jak połączyć przemówienia, prezentacje, filmy i muzykę?

Event firmowy zwykle korzysta z kilku rodzajów źródeł audio, które trafiają do jednego systemu PA.

Do konsolety mogą trafiać:

• mikrofony prelegentów,
• laptop prezentacyjny,
• playback filmów,
• jingle,
• muzyka tła,
• materiały video,
• sygnały z systemu wideokonferencyjnego,
• DJ,
• zespół.

Kluczowe jest ustalenie, kto i kiedy odpowiada za ich uruchamianie.

Dźwięk z prezentacji lub filmu powinien być wcześniej sprawdzony pod kątem poziomu, liczby kanałów i sposobu routingu. Warto unikać sytuacji, w której materiał video jest po raz pierwszy odtwarzany dopiero podczas wydarzenia.

Przy bardziej złożonej realizacji sygnały mogą być rozdzielane na kilka niezależnych miksów: inny do PA, inny do streamingu, jeszcze inny do nagrania.

Co zmienia występ zespołu lub DJ-a?

Występ muzyczny znacząco zwiększa wymagania systemu. PA, które bez problemu obsługuje przemówienia, może nie mieć wystarczającej dynamiki i pasma do koncertu.

Zespół może wymagać:

• większego headroomu,
• subwooferów,
• monitorów scenicznych lub IEM,
• wielu mikrofonów i DI-boxów,
• większej liczby kanałów,
• osobnej konsolety monitorowej,
• stageboxów,
• dodatkowego realizatora.

DJ zwykle wymaga mniej wejść, ale może stawiać większe wymagania w zakresie poziomu i sekcji niskotonowej.

Dlatego część muzyczna powinna być znana firmie technicznej jeszcze przed doborem PA.

Jak zaplanować dźwięk dla streamingu lub nagrania?

Miks przeznaczony do sali nie powinien być automatycznie traktowany jako gotowy miks do streamingu.

Publiczność słyszy część dźwięku bezpośrednio z pomieszczenia. Widz online słyszy wyłącznie to, co trafi do miksu transmisyjnego.

Na przykład głośno mówiący prelegent może być dobrze słyszalny na sali nawet przy niewielkim poziomie w PA, ale w streamie jego mikrofon musi zostać odpowiednio ustawiony.

Podobnie podczas koncertu perkusja może być naturalnie bardzo głośna w małym pomieszczeniu. FOH nie musi jej mocno wzmacniać, natomiast miks streamingowy potrzebuje pełnego sygnału z mikrofonów.

Dlatego przy transmisji warto przygotować osobny miks lub przynajmniej osobną matrycę z możliwością niezależnej korekty poziomów.

Schemat takiego systemu może wyglądać:

scena → konsoleta → PA

scena → konsoleta → miks streamingowy → encoder

scena → konsoleta → recording

Redundancja – co powinno mieć rozwiązanie profesjonalne?

Redundancja oznacza przygotowanie systemu tak, aby pojedyncza awaria nie musiała zatrzymać całego wydarzenia.

Nie oznacza to konieczności zdublowania każdego urządzenia.

W praktyce warto przygotować backup elementów szczególnie krytycznych, np.:

• zapasowy mikrofon bezprzewodowy,
• dodatkowe baterie,
• zapasowe przewody,
• backup laptopa playbackowego,
• kopię show file konsolety,
• alternatywną drogę odtworzenia ważnego materiału audio.

Przy dużych wydarzeniach zakres redundancji może obejmować również sieć, zasilanie, konsolety czy kluczowe urządzenia infrastruktury.

Najważniejsze jest wcześniejsze ustalenie: co się stanie, jeśli konkretny element przestanie działać podczas najważniejszego punktu programu?

Próba techniczna przed eventem

Próba techniczna powinna odbyć się przed wpuszczeniem publiczności i obejmować wszystkie najważniejsze scenariusze wydarzenia.

Nie chodzi wyłącznie o sprawdzenie, czy „mikrofon działa”.

Należy zweryfikować:

• wszystkie mikrofony,
• kolejność ich użycia,
• prezentacje,
• filmy,
• muzykę,
• playback,
• połączenia ze zdalnymi uczestnikami,
• routing do PA,
• routing do streamingu,
• monitory sceniczne,
• komunikację techniczną.

Jeśli to możliwe, dobrze jest przeprowadzić również próbę z prowadzącym i kluczowymi prelegentami. Pozwala to sprawdzić sposób mówienia, zakładania mikrofonów i poruszania się po scenie.

Najbardziej ryzykowne elementy scenariusza powinny być przećwiczone wcześniej, a nie dopiero na żywo.

Jak przygotować brief dla firmy nagłośnieniowej?

Dobry brief powinien pozwolić firmie technicznej zrozumieć całe wydarzenie bez zgadywania.

Warto przekazać:

• datę i miejsce,
• liczbę uczestników,
• plan sali,
• wymiary i pozycję sceny,
• harmonogram wydarzenia,
• liczbę prelegentów,
• liczbę panelistów,
• liczbę mikrofonów,
• sposób prowadzenia Q&A,
• materiały video i prezentacje,
• informacje o zespole lub DJ-u,
• wymagania dotyczące streamingu lub nagrania,
• dostępne godziny montażu i prób.

Im wcześniej dostępny jest dokładny scenariusz, tym łatwiej zaprojektować system bez późniejszego dokładania urządzeń w ostatniej chwili.

Szczegółową checklistę zawiera artykuł Jakie informacje są potrzebne firmie nagłośnieniowej do przygotowania wyceny?

Przy eventach łączących mowę, multimedia, muzykę i transmisję warto projektować nagłośnienie eventu firmowego jako część całego systemu technicznego, a nie jako niezależną listę głośników i mikrofonów.

Podsumowanie

Planowanie nagłośnienia eventu firmowego powinno zaczynać się od scenariusza i układu sali. Dopiero na tej podstawie można określić system PA, liczbę mikrofonów, potrzebne kanały, routing i zakres dodatkowej infrastruktury.

Najważniejszym zadaniem podczas przemówień jest wysoka zrozumiałość mowy i odpowiedni gain before feedback. Występ zespołu lub DJ-a zwiększa wymagania dotyczące dynamiki, subwooferów i monitoringu. Streaming z kolei może wymagać oddzielnego miksu, ponieważ dźwięk przeznaczony dla sali nie zawsze sprawdza się online.

Dobry brief, próba techniczna i przygotowany backup krytycznych elementów ograniczają ryzyko problemów w trakcie wydarzenia. Właśnie te elementy mają często większe znaczenie niż sama liczba urządzeń.

Najczęściej zadawane pytania