Dlaczego wybór terenu wpływa na cały projekt?

Teren wpływa praktycznie na każdy element techniczny koncertu plenerowego. Od jego kształtu, ukształtowania, dostępu i infrastruktury zależą scena, PA, FOH, zasilanie, trasy kablowe, transport, konstrukcje i organizacja pracy ekip.

Dwa place o podobnej powierzchni mogą wymagać zupełnie innego projektu. Jeden może być szeroki i płaski, z dobrym dojazdem bezpośrednio pod scenę. Drugi może być długi, nierówny, ograniczony drzewami i dostępny wyłącznie jedną wąską drogą techniczną.

W pierwszym przypadku problemem może być pokrycie szerokiej publiczności. W drugim pojawią się dodatkowo kwestie:

• delay line,
• długich tras kablowych,
• ograniczonego load-inu,
• ustawienia ciężarówek,
• trudniejszego posadowienia konstrukcji.

Dlatego teren powinien być analizowany już na etapie planowania techniki koncertu plenerowego, a nie dopiero po zamówieniu sceny i sprzętu. 

Jak sprawdzić wielkość i geometrię terenu?

Wielkość terenu trzeba analizować razem z jego geometrią. Sama liczba metrów kwadratowych nie mówi, jak będzie wyglądała widownia ani gdzie można ustawić systemy techniczne.

Trzeba określić:

• szerokość i głębokość strefy publiczności,
• miejsce sceny,
• maksymalną odległość widza od sceny,
• strefy boczne,
• przeszkody,
• poziomy terenu,
• możliwe lokalizacje FOH i delayów.

Dla nagłośnienia znaczenie ma nie tylko odległość najdalszego słuchacza, ale również to, jak szeroko rozciąga się widownia. Wąski i głęboki teren może wymagać innej konfiguracji niż szeroki plac z publicznością znajdującą się stosunkowo blisko sceny.

Geometria wpływa również na multimedia. Ekran ustawiony przy scenie może być dobrze widoczny na wprost, ale niewystarczający dla bardzo szerokich sektorów bocznych.

Najlepiej pracować na planie z rzeczywistymi wymiarami, a nie szkicu wykonanym orientacyjnie na podstawie mapy internetowej. 

Warunki gruntowe – co trzeba wiedzieć przed montażem?

Stan gruntu ma bezpośredni wpływ na możliwość ustawienia konstrukcji, poruszania się ciężkiego sprzętu oraz prowadzenia bezpiecznego load-inu. Teren, który wygląda dobrze podczas suchego dnia, po intensywnym deszczu może zachowywać się zupełnie inaczej.

Trzeba zwrócić uwagę na:

• rodzaj nawierzchni,
• miękkie podłoże,
• nierówności,
• nachylenie,
• odwodnienie,
• miejsca podmokłe,
• koleiny i możliwość zapadania się pojazdów.

Znaczenie ma to zarówno przy scenie, jak i trasach transportowych.

Jeśli podłoże jest miękkie, ciężarówki mogą nie być w stanie podjechać do miejsca rozładunku. Jeżeli teren jest nierówny, może to utrudnić ustawienie konstrukcji, wózków, case'ów czy podnośników.

Nie należy zakładać, że skoro teren służy na co dzień jako łąka lub parking, automatycznie nadaje się pod ciężką infrastrukturę eventową.

Gdzie zaplanować scenę?

Scena powinna znajdować się w miejscu, które jednocześnie dobrze współpracuje z geometrią widowni, logistyką, zasilaniem i możliwościami konstrukcyjnymi. Nie powinno się ustawiać jej wyłącznie tam, gdzie „ładnie wygląda”.

Trzeba uwzględnić:

• kierunek grania PA,
• głębokość widowni,
• możliwe ustawienie FOH,
• zaplecze backstage,
• dojazd techniczny,
• miejsce na konstrukcje i rigging,
• dostęp do zasilania.

Scena ustawiona w niewłaściwym kierunku może stworzyć problemy z pokryciem widowni albo zwiększyć emisję dźwięku w stronę niepożądanego obszaru.

Znaczenie ma również dostęp od tyłu. Jeżeli backline i sprzęt trzeba dostarczać przez przestrzeń publiczności, każdy changeover staje się znacznie trudniejszy.

Przed zatwierdzeniem lokalizacji sceny warto zestawić ją z pełnym planem zaplecza technicznego festiwalu lub koncertu, a nie analizować jako osobny obiekt.

Gdzie powinien znaleźć się FOH?

FOH powinien znajdować się w miejscu reprezentatywnym dla dźwięku odbieranego przez publiczność, a jednocześnie nie powinien niepotrzebnie blokować widowni ani ciągów komunikacyjnych.

FOH, czyli Front of House, to stanowisko realizacyjne odpowiedzialne przede wszystkim za miks dźwięku dla publiczności. W większej produkcji może obejmować także stanowiska światła, video lub inne elementy realizacyjne.

Lokalizacja FOH powinna uwzględniać:

• linię widoczności na scenę,
• pozycję względem PA,
• odległość od sceny,
• trasy sygnałowe,
• zasilanie,
• przestrzeń dla ekip,
• dostęp podczas montażu.

Umieszczenie realizatora bardzo daleko z boku albo za przeszkodą utrudnia ocenę tego, co słyszy większość publiczności.

FOH trzeba również zabezpieczyć przed ruchem uczestników oraz uwzględnić w planie tras kablowych. Jeżeli sygnały między sceną i FOH muszą przecinać główny ciąg komunikacyjny, sposób ich prowadzenia powinien zostać zaprojektowany jeszcze przed montażem.

Jak przygotować miejsca pod delay i inne strefy techniczne?

Delay line i inne dodatkowe strefy trzeba zaznaczyć na planie terenu jeszcze przed rozpoczęciem produkcji. Nie powinny być ustawiane „tam, gdzie zostanie miejsce”.

Delay line to dodatkowy system głośnikowy ustawiany dalej od sceny i odpowiednio opóźniany względem systemu głównego. Pozwala nagłośnić dalszą część widowni bez konieczności nadmiernego zwiększania poziomu main PA.

Miejsce pod delay musi uwzględniać:

• geometrię pokrycia,
• dostęp do zasilania,
• trasę sygnałową,
• stabilne ustawienie konstrukcji,
• brak konfliktu z ruchem publiczności.

Podobnie trzeba planować:

• outfille,
• dodatkowe ekrany,
• stanowiska kamer,
• wieże oświetleniowe,
• punkty dystrybucji zasilania.

Każda z tych stref zajmuje fizyczną przestrzeń i wymaga dojścia technicznego.

Szczegółowe zasady pracy systemów opóźnionych rozwija osobny materiał o tym, jak nagłośnić dużą przestrzeń za pomocą delay line.

Drogi techniczne dla ciężarówek i sprzętu

Drogi techniczne powinny umożliwiać dostarczenie sprzętu do właściwych stref bez kolizji z publicznością, konstrukcjami i innymi ekipami. W praktyce ich układ może decydować o tym, czy cały harmonogram load-inu jest realny.

Trzeba sprawdzić:

• szerokość dróg,
• promienie skrętu,
• nawierzchnię,
• wysokość przejazdu,
• nachylenie,
• możliwość zawracania,
• dostęp po opadach.

Istotne jest też to, gdzie ciężarówka może faktycznie zatrzymać się podczas rozładunku.

Sam fakt, że samochód może wjechać na teren wydarzenia, nie oznacza jeszcze, że może dojechać pod scenę. Jeżeli końcowe kilkadziesiąt metrów trzeba pokonać ręcznie z case'ami, harmonogram i liczba potrzebnych techników mogą się znacznie zmienić.

Drogi należy planować również z myślą o load-oucie. Po zakończeniu koncertu część terenu może być nadal zajęta przez publiczność, ochronę i inne ekipy.

Parking i zaplecze produkcyjne

Parking produkcyjny powinien być oddzielony od głównego ruchu publiczności i zapewniać miejsce dla pojazdów ekip, ciężarówek oraz transportu artystów.

Przy większej produkcji trzeba rozróżnić:

• parking stały,
• strefę loadingową,
• miejsce oczekiwania ciężarówek,
• przestrzeń dla pojazdów artystów,
• zaplecze ekip.

Nie każdy pojazd musi przez cały czas stać przy scenie. Po rozładunku ciężarówka może zostać skierowana do osobnej strefy, aby nie blokowała dostępu kolejnym transportom.

Dobrze zaprojektowany parking produkcyjny pozwala również łatwiej zarządzać kolejnością dostaw.

Przy wieloscenicznych wydarzeniach brak takiego planu może powodować sytuację, w której pojazdy różnych ekip blokują się nawzajem i opóźniają kolejne etapy montażu.

Gdzie przechowywać puste case'y?

Puste case'y powinny trafiać do wydzielonej strefy magazynowej poza głównym ruchem produkcyjnym i publicznością. Przy dużej ilości techniki ich objętość po rozpakowaniu może być bardzo duża.

Nie powinny znajdować się:

• na drogach ewakuacyjnych,
• przy wejściach na scenę,
• w przejściach technicznych,
• przy rozdzielniach,
• w strefach potrzebnych do changeoverów.

Najlepsza lokalizacja to miejsce wystarczająco blisko sceny, aby podczas load-outu można było sprawnie odzyskać skrzynie, ale jednocześnie poza obszarem intensywnej pracy.

Przy festiwalu warto dodatkowo oddzielić:

• puste case'y,
• sprzęt oczekujący na kolejny koncert,
• wyposażenie gotowe do wywozu.

Takie rozdzielenie znacznie upraszcza logistykę backstage'u.

Jak zaplanować trasy kablowe?

Trasy kablowe trzeba projektować razem z rozmieszczeniem sceny, FOH, delayów, agregatów i innych stref technicznych. Nie powinny powstawać dopiero po ustawieniu sprzętu.

Przewody mogą obejmować:

• zasilanie,
• audio,
• sieć,
• video,
• sterowanie,
• RF w odpowiednich konfiguracjach.

Trzeba określić, którędy mogą być prowadzone bez kolizji z:

• publicznością,
• drogami technicznymi,
• przejściami ekip,
• pojazdami,
• elementami konstrukcyjnymi.

Jeżeli trasa przecina drogę, trzeba przewidzieć odpowiedni sposób zabezpieczenia infrastruktury przed uszkodzeniem mechanicznym i ruchem.

Znaczenie ma też długość przewodów. Dotyczy to szczególnie zasilania, gdzie odległość wpływa na dobór przekrojów i spadki napięcia, oraz systemów sygnałowych, dla których istnieją konkretne ograniczenia technologiczne.

Plan tras kablowych jest więc integralną częścią projektu zasilania i infrastruktury technicznej eventu.

Gdzie ustawić agregaty i rozdzielnie?

Agregaty powinny znajdować się w miejscu zapewniającym bezpieczną pracę, dostęp serwisowy, odpowiednie warunki wentylacji oraz rozsądne odległości od odbiorników. Jednocześnie trzeba uwzględnić hałas i spaliny.

Przy wyborze miejsca bierze się pod uwagę:

• trasę do rozdzielni,
• odległość od sceny,
• publiczność,
• backstage,
• możliwość tankowania,
• dojazd serwisu,
• wentylację i spaliny.

Zbyt duże odsunięcie agregatu może zwiększyć długość głównych tras zasilających. Zbyt małe – powodować problemy akustyczne i organizacyjne.

Rozdzielnie powinny być ustawione tak, aby dystrybucja do poszczególnych odbiorników była logiczna i kontrolowalna.

Przy większej produkcji system może mieć strukturę:

agregat / źródło → rozdzielnia główna → podrozdzielnie → audio, światło, video i inne odbiorniki.

Szczegółowy dobór źródła opisuje artykuł jak dobrać agregat prądotwórczy do koncertu i wydarzenia plenerowego.

Jak deszcz zmienia drogi transportowe i warunki gruntu?

Deszcz może całkowicie zmienić logistykę wydarzenia nawet wtedy, gdy nie wpływa bezpośrednio na sam program koncertu. Największym problemem jest często nie mokry sprzęt, ale stan dróg i gruntu.

Sucha trawiasta droga może pozwalać na bezproblemowy przejazd ciężarówek. Po intensywnych opadach może stać się śliska, miękka i nieprzejezdna.

Podobnie dzieje się w strefach:

• pod sceną,
• przy loadingu,
• wokół agregatów,
• przy magazynie case'ów.

Już na etapie wizji lokalnej trzeba ustalić, co stanie się z terenem po deszczu i czy istnieje alternatywna droga.

Może być potrzebne dodatkowe przygotowanie nawierzchni lub zmiana lokalizacji stref technicznych.

Najgorszym momentem na odkrycie, że samochód z systemem PA nie może dojechać do sceny, jest poranek w dniu koncertu.

Co trzeba zmierzyć podczas wizji lokalnej?

Wizja lokalna powinna dostarczyć danych potrzebnych do stworzenia rzeczywistego projektu technicznego. Zdjęcia ogólne są przydatne, ale same nie zastępują pomiarów.

Trzeba zmierzyć lub potwierdzić przede wszystkim:

• szerokość i długość terenu,
• orientacyjną geometrię widowni,
• odległość scena–FOH,
• odległość scena–najdalszy sektor,
• miejsce pod delay,
• dostępne szerokości dróg,
• szerokość bram,
• odległości do źródeł zasilania,
• potencjalne długości tras kablowych.

Warto udokumentować również:

• nawierzchnię,
• miejsce rozładunku,
• potencjalne pozycje agregatów,
• przeszkody,
• nachylenia,
• elementy ograniczające widoczność.

Dobrze przygotowana wizja lokalna przed realizacją techniczną eventu pozwala później pracować na konkretnych danych zamiast domysłów.

Checklista terenu przed zatwierdzeniem projektu

Przed zatwierdzeniem technicznego planu pleneru warto sprawdzić, czy odpowiedziano na wszystkie podstawowe pytania:

• Czy znamy rzeczywiste wymiary terenu?
• Czy układ widowni jest potwierdzony?
• Czy pozycja sceny jest technicznie uzasadniona?
• Czy FOH ma właściwe miejsce?
• Czy przewidziano delaye i dodatkowe strefy?
• Czy ciężarówki mogą bezpiecznie dojechać do loadingu?
• Czy drogi pozostaną przejezdne po deszczu?
• Czy istnieje miejsce na parking produkcyjny?
• Czy przewidziano magazyn pustych case'ów?
• Czy trasy kablowe są znane?
• Czy agregaty mają odpowiednią lokalizację?
• Czy dostęp do rozdzielni pozostanie możliwy podczas wydarzenia?
• Czy wszystkie strefy techniczne mają zaplanowane zasilanie i sygnały?
• Czy teren pozwala na montaż i load-out w przyjętym harmonogramie?

Jeżeli kilka z tych punktów pozostaje nieznanych, projekt nie jest jeszcze gotowy do finalnego zatwierdzenia.

Przy większych koncertach przygotowanie techniczne wydarzenia powinno zaczynać się właśnie od takiej analizy przestrzeni, ponieważ późniejsze decyzje dotyczące sceny, PA, konstrukcji i logistyki opierają się na tych danych.

Podsumowanie

Przygotowanie terenu pod koncert plenerowy polega na zaprojektowaniu przestrzeni jako jednego systemu technicznego. Trzeba uwzględnić scenę, widownię, FOH, delaye, drogi transportowe, parking produkcyjny, case'y, trasy kablowe, agregaty i rozdzielnie.

Największe znaczenie ma nie sama wielkość działki, ale jej rzeczywista geometria, dostęp i zachowanie podłoża w różnych warunkach. Teren odpowiedni przy suchej pogodzie może po opadach wymagać całkowicie innego sposobu prowadzenia load-inu.

Dlatego plan terenu powinien powstać przed finalnym doborem systemów, a najważniejsze założenia należy sprawdzić podczas wizji lokalnej. Im wcześniej wykryte zostaną ograniczenia przestrzeni, tym mniej zmian trzeba będzie wprowadzać już podczas montażu.

Najczęściej zadawane pytania